Nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm
Ngày 9/10, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố báo cáo về việc kiểm điểm các tập thể, cá nhân liên quan đến tình trạng thiếu sách giáo khoa (SGK) trong năm học 2026-2027. Đây là năm đầu tiên triển khai thống nhất một bộ SGK trên phạm vi toàn quốc.
Bộ GD&ĐT cho biết, đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chủ động xác định nhu cầu, tổ chức in ấn, phát hành và dự phòng nguồn cung nhằm bảo đảm đủ sách cho năm học mới. Tại các cuộc họp giao ban, Bộ thường xuyên yêu cầu báo cáo tiến độ chuẩn bị, in ấn và cung ứng SGK. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng nhiều lần khẳng định sẽ bảo đảm đủ sách. Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra tình trạng thiếu sách cục bộ.
Bộ GD&ĐT nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm trong công tác chỉ đạo, theo dõi và phối hợp xử lý. Ngày 5/10, Bộ tổ chức họp kiểm điểm các tập thể, cá nhân liên quan, yêu cầu thực hiện nghiêm túc, thẳng thắn, không né tránh, không đổ lỗi khách quan; đồng thời làm rõ thiếu sót trong từng khâu, trách nhiệm trực tiếp và trách nhiệm quản lý, giám sát.
Qua rà soát, Bộ GD&ĐT xác định 4 tập thể liên quan gồm Vụ Giáo dục Phổ thông (GDPT), Vụ Kế hoạch Tài chính (KHTC), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Ban Kiểm soát Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Các đơn vị đã tổ chức kiểm điểm tập thể, cá nhân theo chức trách và mức độ tham gia tham mưu, quản lý, quyết định, tổ chức thực hiện.
Đối với Vụ GDPT, Bộ xác định đơn vị còn hạn chế trong công tác hướng dẫn, đôn đốc và tổng hợp nhu cầu SGK. Có thời điểm, việc cập nhật thông tin chưa kịp thời, đầy đủ; cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến công tác dự báo và điều phối nguồn cung. Việc theo dõi nhu cầu phát sinh, cảnh báo nguy cơ thiếu sách và phối hợp xử lý trong giai đoạn cao điểm cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Vụ KHTC còn thiếu sót trong phối hợp với Vụ GDPT, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các đơn vị liên quan khi xử lý tình huống phát sinh về nguồn cung. Đáng chú ý, việc tham mưu xử lý đề nghị của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ngày 31/7 chưa kịp thời, ảnh hưởng đến tính chủ động trong xây dựng, phê duyệt và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, cung ứng SGK năm học 2026-2027.
Tập thể Vụ KHTC đã nghiêm túc kiểm điểm, nhận trách nhiệm đối với những hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng thời xác định trách nhiệm khắc phục theo chức năng được giao.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa dự báo sát nhu cầu
Theo kết quả kiểm điểm, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam còn nhiều hạn chế trong công tác dự báo, tổng hợp nhu cầu và xây dựng kế hoạch sản lượng ban đầu. Dù đã dự trù sản lượng in tăng thêm 30% để ứng phó với bão, lũ và thiên tai, phương án này vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương sử dụng một bộ SGK thống nhất trên toàn quốc, nhưng sản lượng đặt hàng ban đầu vẫn thấp hơn đáng kể so với năm học trước.
Sau đó, nhà xuất bản phải bổ sung 51,68 triệu bản SGK, tương đương 36,4% sản lượng đặt hàng ban đầu. Điều này cho thấy việc xác định nhu cầu, lập kế hoạch sản lượng và phương án dự phòng chưa theo sát những biến động thực tế.
Bên cạnh đó, kế hoạch sản xuất, kinh doanh phụ thuộc nhiều vào việc tổng hợp nhu cầu từ địa phương và cơ sở giáo dục, trong khi công tác dự báo chưa được chú trọng đúng mức. Nhà xuất bản cũng chưa bố trí mức dự phòng phù hợp do lo ngại tồn kho và lãng phí nguồn lực.
Việc đánh giá tình hình thiếu SGK chưa sát thực tế, chưa kịp thời báo cáo Bộ GD&ĐT để có biện pháp xử lý. Hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng còn cồng kềnh, hiệu quả chưa cao; việc xác định nhu cầu tại các địa phương và điều chuyển sách giữa các khu vực còn lúng túng. Khi nhu cầu tiếp tục phát sinh trong quá trình chuẩn bị năm học mới, công tác xử lý vẫn bị động, chậm trễ.
Đối với Ban Kiểm soát Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đơn vị được xác định còn hạn chế trong công tác giám sát. Dù thường xuyên kiến nghị Hội đồng thành viên bảo đảm cung ứng đủ SGK trước ngày khai giảng, Ban chưa chủ động đánh giá đầy đủ tình hình thiếu sách, chưa kịp thời cung cấp thông tin đột xuất cho Bộ GD&ĐT và cảnh báo nguy cơ thiếu sách diễn biến nhanh trong giai đoạn cao điểm.
Nhiều cá nhân liên quan phải kiểm điểm trách nhiệm
Qua rà soát, Bộ GD&ĐT xác định 4 công chức thuộc Vụ GDPT có hạn chế, thiếu sót, đặc biệt trong việc chưa chủ động nhận diện và cảnh báo sớm nguy cơ thiếu SGK để lãnh đạo Bộ kịp thời chỉ đạo xử lý.
Các cá nhân gồm ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ GDPT, kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu trong công tác chỉ đạo, điều hành; ông Đỗ Anh Dũng, chuyên viên chính, kiểm điểm trách nhiệm đầu mối triển khai các văn bản chỉ đạo liên quan đến quản lý nhà nước về SGK; ông Nguyễn Đức Mạnh và ông Lê Trung Dũng, cùng là chuyên viên chính, kiểm điểm trách nhiệm phối hợp trong triển khai các văn bản chỉ đạo, điều hành liên quan.
Tại Vụ KHTC, 3 công chức được xác định có thiếu sót do chưa kịp thời tham mưu văn bản trả lời đề nghị của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, ảnh hưởng đến việc chủ động ban hành và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh theo thẩm quyền.
Cụ thể, ông Trương Anh Dũng, Vụ trưởng Vụ KHTC, kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu; ông Đinh Minh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ KHTC, kiểm điểm trách nhiệm trực tiếp phụ trách tham mưu thực hiện quyền và trách nhiệm tài chính, đầu tư của cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với nhà xuất bản; bà Nguyễn Thị Quỳnh, chuyên viên Vụ KHTC, kiểm điểm trách nhiệm theo dõi, tham mưu các nội dung liên quan.
Đối với nhân sự thuộc thẩm quyền quyết định của Bộ GD&ĐT, ông Nguyễn Tiến Thanh, nguyên Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đã nhận trách nhiệm chính trị và trách nhiệm trực tiếp về việc để xảy ra tình trạng thiếu SGK năm học 2026-2027, đồng thời có đơn xin thôi giữ các chức vụ.
Đối với nhân sự thuộc thẩm quyền của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, trong tháng 9, Hội đồng thành viên đánh giá ông Dương Đình Thọ, Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sách và Thiết bị Giáo dục Miền Bắc, cùng bà Đỗ Thị Mai Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị chuyên trách Công ty cổ phần Sách và Thiết bị Giáo dục Miền Nam, chưa đáp ứng yêu cầu đối với người đại diện phần vốn của nhà xuất bản, ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, Hội đồng thành viên quyết định để hai người thôi làm đại diện phần vốn tại các công ty đầu mối phát hành.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng đã rà soát toàn bộ các khâu sản xuất, cung ứng SGK, từ quy trình đặt hàng, xây dựng kế hoạch phát hành, kế hoạch in đến tổ chức thực hiện kế hoạch sản xuất, kinh doanh và ứng phó tình huống cấp bách.
Qua đối chiếu chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của từng vị trí công tác, nhà xuất bản xác định 47 cá nhân là người quản lý và người lao động có trách nhiệm liên quan đến tình trạng thiếu SGK năm học 2026-2027.
Kết quả kiểm điểm cho thấy, những hạn chế chủ yếu tập trung ở việc dự báo, tổng hợp và xác định nhu cầu SGK chưa chính xác; đánh giá tình hình thiếu sách chưa sát thực tế; xử lý tình huống còn chậm và thiếu linh hoạt. Các tập thể, cá nhân liên quan đã nghiêm túc kiểm điểm, nhận diện thiếu sót và rút kinh nghiệm trong quá trình triển khai nhiệm vụ cung ứng SGK.
