Một trong những vấn đề được nhiều người lao động quan tâm khi chuẩn bị nghỉ hưu là tiền lương làm căn cứ tính mức hưởng sẽ được xác định như thế nào, đặc biệt với những người đã tham gia BHXH từ nhiều năm trước.
Theo quy định hiện hành, số năm được lựa chọn để tính mức bình quân tiền lương đóng BHXH không giống nhau đối với mọi trường hợp. Người lao động cần căn cứ vào thời điểm bắt đầu tham gia BHXH và việc mình thuộc chế độ tiền lương nào.
Không phải cứ nghỉ hưu năm 2026 là tính 5 năm cuối
Theo quy định tại Luật BHXH năm 2024, đối với người lao động thuộc diện thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ này, số năm tính bình quân tiền lương được xác định dựa trên thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
Đây là điểm quan trọng mà người lao động cần lưu ý.
Cụ thể, người bắt đầu tham gia BHXH trước ngày 1/1/1995 sẽ được tính mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Như vậy, việc nghỉ hưu trong năm 2026 không phải là căn cứ duy nhất để xác định có được tính bình quân 5 năm cuối hay không. Mốc thời gian người lao động bắt đầu tham gia BHXH mới là yếu tố quyết định trong trường hợp này.
Thời gian tính bình quân thay đổi theo thời điểm tham gia BHXH
Luật BHXH năm 2024 quy định nhiều mốc thời gian khác nhau đối với người hưởng chế độ tiền lương do Nhà nước quy định.
Với người bắt đầu đóng BHXH từ ngày 1/1/1995 đến ngày 31/12/2000, mức bình quân tiền lương đóng BHXH được tính trên 6 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Người tham gia BHXH từ ngày 1/1/2001 đến ngày 31/12/2006 sẽ tính bình quân tiền lương của 8 năm cuối.
Nếu thời điểm bắt đầu tham gia BHXH nằm trong khoảng từ ngày 1/1/2007 đến ngày 31/12/2015, thời gian tính bình quân là 10 năm cuối.
Đối với người bắt đầu tham gia từ ngày 1/1/2016 đến ngày 31/12/2019, mức bình quân được xác định trên 15 năm cuối.
Người bắt đầu đóng BHXH từ ngày 1/1/2020 đến ngày 31/12/2024 sẽ tính bình quân tiền lương của 20 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Đặc biệt, với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/1/2025 trở đi, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được tính trên toàn bộ thời gian đóng.
Như vậy, càng tham gia BHXH ở những thời điểm sau, khoảng thời gian dùng để xác định mức bình quân tiền lương càng được mở rộng.
Người đóng BHXH theo lương doanh nghiệp tính thế nào?
Không phải toàn bộ người lao động đều thuộc chế độ tiền lương do Nhà nước quy định.
Đối với người có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu được xác định trên toàn bộ thời gian đóng BHXH.
Điều này có nghĩa, người lao động cần xác định rõ mình thuộc chế độ tiền lương nào trong quá trình tham gia BHXH trước khi tính toán mức lương hưu dự kiến.
Trường hợp người lao động có thời gian đóng BHXH theo cả hai chế độ, gồm tiền lương do Nhà nước quy định và tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, mức bình quân tiền lương được tính chung cho các thời gian đóng.
Riêng khoảng thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định sẽ được xác định theo quy định tương ứng tại Điều 72 Luật BHXH năm 2024.
Trường hợp nghỉ hưu năm 2026 được tính 5 năm cuối
Một trường hợp được cơ quan BHXH giải đáp liên quan đến người lao động bắt đầu làm việc từ năm 1994 và được tuyển dụng chính thức từ đầu năm 1995.
Theo thông tin được phản ánh, người lao động này bắt đầu có quá trình làm việc tại một trường từ ngày 1/1/1994 theo hợp đồng thử việc giảng dạy. Đến ngày 1/1/1995, người này được tuyển dụng chính thức làm giáo viên.
Đến ngày 1/8/2026, người lao động được giải quyết nghỉ hưu theo quy định.
Vấn đề đặt ra là người này có được tính mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu hay không.
Theo cơ quan BHXH, nếu người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, toàn bộ thời gian đóng BHXH thuộc chế độ tiền lương này và thời điểm bắt đầu tham gia BHXH là trước ngày 1/1/1995 thì mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu được xác định theo 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Điều này cho thấy mốc tham gia BHXH có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
