Không phải ai ăn nhiều cá cũng tốt: 5 người nên hạn chế ăn cá

Cá là một trong những thực phẩm được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng tuần nhờ giàu protein chất lượng cao, axit béo omega-3, vitamin D, vitamin B12 cùng nhiều khoáng chất thiết yếu. Ăn cá đúng cách có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, não bộ, thị lực và góp phần nâng cao sức đề kháng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để ăn nhiều cá. Với một số đối tượng mắc bệnh lý hoặc có cơ địa đặc biệt, việc tiêu thụ cá không đúng cách có thể khiến tình trạng sức khỏe trở nên nghiêm trọng hơn.

Dưới đây là những nhóm người được chuyên gia khuyến cáo nên thận trọng khi bổ sung cá vào chế độ ăn.

1. Người mắc bệnh gout cần kiểm soát lượng cá trong khẩu phần

Gout là bệnh lý liên quan đến rối loạn chuyển hóa axit uric. Khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao, các tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp, gây đau, sưng và viêm.

Một số loại cá, đặc biệt là cá biển, chứa hàm lượng purin tương đối cao. Khi purin được chuyển hóa trong cơ thể sẽ tạo thành axit uric, từ đó có thể làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout cấp.

Người mắc gout không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn cá, nhưng nên:

• Hạn chế các loại cá có hàm lượng purin cao.
• Không ăn quá nhiều trong một bữa.
• Ưu tiên các loại cá có hàm lượng purin thấp theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
• Uống đủ nước để hỗ trợ đào thải axit uric.

2. Người mắc bệnh gan nên lựa chọn cách chế biến phù hợp

Đối với người bị xơ gan hoặc suy giảm chức năng gan, chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị.

Cá vẫn là nguồn cung cấp protein tốt nhưng cần ưu tiên các phương pháp chế biến lành mạnh như:

• Hấp.
• Luộc.
• Nấu canh.
• Áp chảo với ít dầu.

Trong khi đó, các món cá chiên nhiều dầu, cá nướng cháy hoặc cá muối nên được hạn chế vì có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.

Ngoài ra, cá muối thường chứa nhiều natri, không phù hợp với người có bệnh gan kèm tăng huyết áp hoặc giữ nước.

3. Người có tiền sử dị ứng với cá hoặc hải sản

Dị ứng cá là một trong những dạng dị ứng thực phẩm khá phổ biến.

Các triệu chứng có thể xuất hiện chỉ sau vài phút đến vài giờ sau khi ăn, bao gồm:

• Ngứa ngáy.
• Nổi mề đay.
• Sưng môi hoặc lưỡi.
• Khó thở.
• Buồn nôn.
• Đau bụng.

Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp phản vệ – tình trạng cấp cứu cần được xử trí ngay.

Nếu từng được chẩn đoán dị ứng với cá hoặc hải sản, người bệnh nên tránh sử dụng các thực phẩm này và đọc kỹ thành phần khi lựa chọn đồ ăn chế biến sẵn.

4. Người đang bị rối loạn tiêu hóa nên ăn với lượng phù hợp

Khi gặp các vấn đề như tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu hoặc viêm đường tiêu hóa, hệ tiêu hóa thường hoạt động kém hiệu quả hơn.

Mặc dù cá là thực phẩm dễ tiêu hơn nhiều loại thịt đỏ, nhưng nếu ăn quá nhiều hoặc chế biến nhiều dầu mỡ vẫn có thể khiến người bệnh cảm thấy đầy bụng hoặc khó chịu.

Trong giai đoạn này, các chuyên gia khuyến nghị:

• Ăn lượng vừa phải.
• Chọn cá hấp hoặc cá luộc.
• Tránh các món chiên rán.
• Kết hợp với cháo hoặc rau củ mềm để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.

Nếu triệu chứng kéo dài, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có chế độ dinh dưỡng phù hợp.

5. Nam giới đang điều trị vô sinh cần lưu ý một số loại cá biển lớn

Không phải tất cả các loại cá đều giống nhau về mức độ an toàn.

Một số loài cá lớn sống lâu năm như:

• Cá kiếm.
• Cá thu vua.
• Một số loại cá ngừ đại dương.

có thể tích lũy hàm lượng thủy ngân cao hơn các loài cá nhỏ.

Theo nhiều nghiên cứu, nếu cơ thể tiếp xúc với lượng thủy ngân lớn trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và sức khỏe sinh sản.

Đối với nam giới đang điều trị vô sinh hoặc có kế hoạch sinh con, chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên các loại cá ít thủy ngân như:

• Cá hồi.
• Cá rô phi.
• Cá chép.
• Cá trắm.
• Cá basa.
• Cá diêu hồng.

Đồng thời, nên đa dạng nguồn thực phẩm thay vì chỉ tập trung vào một loại cá.

Ăn cá như thế nào để vừa bổ dưỡng vừa an toàn?

Theo khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng, người trưởng thành khỏe mạnh nên ăn cá khoảng 2–3 bữa mỗi tuần để bổ sung omega-3 và protein chất lượng cao.

Để đảm bảo an toàn, cần lưu ý:

• Chọn cá tươi, có nguồn gốc rõ ràng.
• Không ăn cá sống hoặc chưa nấu chín kỹ.
• Hạn chế cá muối, cá hun khói và cá chiên ngập dầu.
• Chế biến bằng cách hấp, luộc hoặc nướng vừa chín.
• Đa dạng các loại cá để cân bằng dinh dưỡng và giảm nguy cơ tích lũy kim loại nặng.

Cá là thực phẩm giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, người mắc bệnh gout, bệnh gan, dị ứng hải sản, rối loạn tiêu hóa hoặc những người cần hạn chế tiếp xúc với thủy ngân nên cân nhắc khi ăn một số loại cá.

Việc lựa chọn loại cá phù hợp, chế biến lành mạnh và ăn với lượng hợp lý sẽ giúp phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng, đồng thời hạn chế những rủi ro không mong muốn đối với sức khỏe. Nếu đang mắc bệnh mạn tính hoặc có chế độ điều trị đặc biệt, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi khẩu phần ăn.