Nhiều người lao động khi sắp đến tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu một thời gian ngắn tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) thường băn khoăn liệu có được đóng bù số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu hay không. Mới đây, Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội đã có hướng dẫn cụ thể, đồng thời làm rõ các trường hợp được và không được áp dụng quy định này theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Chỉ được đóng một lần khi thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu
Theo phản ánh gửi đến cơ quan BHXH, một người lao động sinh tháng 10/1967 đã tham gia BHXH bắt buộc được 19 năm 6 tháng, trong đó có hơn 15 năm làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Người này mong muốn nghỉ hưu từ tháng 7/2026 và đề nghị được đóng bổ sung thêm 6 tháng BHXH để đủ tròn 20 năm đóng.
Giải đáp vấn đề trên, BHXH TP Hà Nội cho biết khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định người lao động chỉ được đóng một lần cho thời gian còn thiếu trong trường hợp thiếu không quá 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng.
Tuy nhiên, việc được đóng bổ sung hay không còn phụ thuộc vào việc người lao động có thực sự còn thiếu điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật hay không.
Người đã đủ điều kiện nghỉ hưu sẽ không được đóng bù thời gian còn thiếu
Theo điểm b khoản 1 Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động khi đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, đồng thời có thời gian làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định thì đã đủ điều kiện để hưởng lương hưu.
Đối chiếu với trường hợp nêu trên, người lao động đã có trên 15 năm làm công việc thuộc nhóm nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu theo quy định. Vì vậy, người này đã đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, dù tổng thời gian đóng BHXH mới đạt 19 năm 6 tháng.
Do đó, cơ quan BHXH khẳng định người lao động không thuộc trường hợp được đóng thêm một lần 6 tháng BHXH để nâng tổng thời gian đóng lên 20 năm.
Mức lương hưu được tính như thế nào?
Ngoài điều kiện hưởng lương hưu, nhiều người cũng quan tâm đến cách xác định mức hưởng sau khi nghỉ hưu.
Theo Điều 72 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu được xác định tùy theo chế độ tiền lương mà người lao động tham gia trong quá trình đóng BHXH.
Cụ thể:
- Đối với người có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, mức bình quân được tính trên số năm theo quy định trước thời điểm nghỉ hưu.
- Đối với người tham gia BHXH theo chế độ tiền lương do doanh nghiệp quyết định, mức bình quân được tính trên toàn bộ thời gian đóng BHXH.
- Trường hợp có cả thời gian hưởng lương theo chế độ Nhà nước và thời gian hưởng lương do doanh nghiệp quyết định thì việc tính mức bình quân tiền lương sẽ được thực hiện theo quy định đối với toàn bộ quá trình tham gia.
Do người lao động trong trường hợp trên chưa cung cấp đầy đủ dữ liệu về quá trình đóng BHXH cũng như mức tiền lương làm căn cứ đóng nên cơ quan BHXH chưa thể xác định chính xác số tiền lương hưu sẽ được hưởng.
Tỷ lệ hưởng lương hưu của lao động nam được xác định ra sao?
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cũng quy định rõ cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu đối với lao động nam.
Theo điểm b khoản 1 Điều 66, người lao động nam có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm sẽ được hưởng mức lương hưu bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng với 15 năm tham gia.
Sau mốc 15 năm, mỗi năm đóng thêm sẽ được cộng 1% vào tỷ lệ hưởng cho đến khi đạt mức tối đa theo quy định của pháp luật.
Như vậy, tổng thời gian tham gia BHXH càng dài thì tỷ lệ hưởng lương hưu càng cao, góp phần bảo đảm nguồn thu nhập ổn định khi nghỉ việc.
Thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu được tính từ khi nào?
Theo Thông tư số 12/2025/TT-BNV, nếu người lao động nghỉ việc ngay sau khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện về tuổi và thời gian tham gia BHXH thì lương hưu sẽ được hưởng từ tháng liền kề sau tháng đủ điều kiện nghỉ hưu.
Trong trường hợp người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục làm việc và tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc, thời điểm hưởng lương hưu sẽ được tính từ tháng liền sau thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc chấm dứt quan hệ làm việc.
Người lao động cần lưu ý trước khi quyết định nghỉ hưu
Các quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng điều kiện hưởng lương hưu đối với một số nhóm lao động, đặc biệt là người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Vì vậy, không phải mọi trường hợp còn thiếu thời gian đóng BHXH đều được phép đóng bổ sung một lần.
Người lao động nên kiểm tra kỹ quá trình tham gia BHXH, điều kiện về tuổi nghỉ hưu và nhóm đối tượng áp dụng trước khi có nhu cầu đóng bù thời gian còn thiếu. Trường hợp còn vướng mắc, nên liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc nơi đang tham gia BHXH để được hướng dẫn cụ thể, tránh hiểu nhầm về quyền lợi và thời điểm hưởng chế độ hưu trí.
