Lương tối thiểu dự kiến tăng 7,8% từ năm 2027: Những vùng nào được áp dụng?

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Theo phương án được đề xuất, mức lương tối thiểu sẽ tăng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027. Đáng chú ý, việc xác định mức lương áp dụng không chỉ căn cứ vào địa chỉ trụ sở doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào địa bàn nơi đơn vị, chi nhánh thực tế hoạt động.

Đề xuất tăng lương tối thiểu từ ngày 1/1/2027

Theo dự thảo Nghị định do Bộ Nội vụ xây dựng, mức lương tối thiểu dành cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động được đề xuất điều chỉnh tăng bình quân 7,8% kể từ đầu năm 2027.

Đây là mức sàn tiền lương được sử dụng để làm căn cứ bảo đảm quyền lợi tối thiểu của người lao động thuộc phạm vi áp dụng. Mức lương cụ thể sẽ được phân chia theo từng địa bàn, tương ứng với các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, vấn đề được nhiều cơ quan quan tâm là cách xác định địa bàn nào sẽ được áp dụng mức lương tối thiểu tương ứng, đặc biệt với những doanh nghiệp có nhiều cơ sở sản xuất, chi nhánh hoặc người lao động làm việc tại nhiều địa phương.

Nguyên tắc xác định vùng lương tối thiểu

Theo phương án được Bộ Nội vụ giải trình, nguyên tắc chung là căn cứ vào địa bàn hoạt động của người sử dụng lao động.

Nói cách khác, doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn thuộc vùng nào thì về nguyên tắc sẽ áp dụng mức lương tối thiểu tương ứng với địa bàn đó.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng chỉ căn cứ vào địa chỉ đăng ký trụ sở chính để xác định mức lương tối thiểu, trong khi hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp lại diễn ra ở địa phương khác.

Đối với doanh nghiệp chỉ hoạt động tại một địa bàn, việc xác định mức lương tối thiểu tương đối đơn giản. Tuy nhiên, với những đơn vị có mạng lưới chi nhánh, nhà máy hoặc cơ sở kinh doanh ở nhiều nơi, việc áp dụng được quy định cụ thể hơn.

Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh sẽ áp dụng mức nào?

Một trong những trường hợp đáng chú ý là người sử dụng lao động có đơn vị hoặc chi nhánh hoạt động tại nhiều địa bàn khác nhau, trong đó các địa bàn này được áp dụng mức lương tối thiểu không giống nhau.

Theo quy định tại dự thảo, đơn vị hoặc chi nhánh hoạt động ở địa bàn nào sẽ áp dụng mức lương tối thiểu của chính địa bàn đó.

Như vậy, doanh nghiệp có trụ sở chính tại một tỉnh nhưng đặt nhà máy hoặc chi nhánh tại tỉnh khác không đồng nghĩa toàn bộ người lao động đều áp dụng chung một mức lương tối thiểu.

Mức áp dụng sẽ được xác định theo địa bàn hoạt động của từng đơn vị, chi nhánh thuộc doanh nghiệp.

Quy định này đặc biệt có ý nghĩa với các doanh nghiệp sản xuất có nhiều nhà máy ở các tỉnh, thành phố khác nhau. Bộ phận sử dụng lao động và người lao động cần xác định đúng địa bàn để bảo đảm việc trả lương không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định.

Nếu khu công nghiệp nằm trên nhiều địa bàn thì sao?

Một trường hợp khác cũng được dự thảo quy định riêng là doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao hoặc khu công nghệ số tập trung nhưng khu vực này nằm trên nhiều địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau.

Trong tình huống này, dự thảo đề xuất áp dụng mức lương tối thiểu của địa bàn có mức cao nhất.

Quy định nhằm tạo ra nguyên tắc thống nhất đối với doanh nghiệp hoạt động trong những khu vực có phạm vi địa lý đặc thù, tránh việc cùng một khu công nghiệp nhưng người lao động ở các khu vực khác nhau lại được áp dụng mức sàn tiền lương khác nhau chỉ do ranh giới địa bàn.

Do đó, doanh nghiệp thuộc trường hợp này cần xác định chính xác vị trí hoạt động và mức lương tối thiểu tương ứng trước khi xây dựng phương án trả lương cho năm 2027.

Vì sao cần làm rõ khái niệm “hoạt động trên địa bàn”?

Trong quá trình góp ý dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét kỹ cách hiểu về khái niệm “hoạt động trên địa bàn”.

Lý do là trên thực tế có nhiều mô hình doanh nghiệp không chỉ hoạt động tại nơi đặt trụ sở chính. Một công ty có thể đăng ký trụ sở ở một địa phương nhưng có nhà máy, chi nhánh hoặc người lao động thường xuyên làm việc tại địa phương khác.

Ngoài ra, một số doanh nghiệp có nhiều địa điểm kinh doanh hoặc sử dụng lao động làm việc mang tính lưu động. Nếu không có tiêu chí rõ ràng, việc xác định mức lương tối thiểu có thể phát sinh cách hiểu khác nhau.

Cơ quan này từng đề nghị nghiên cứu việc xác định theo nơi người lao động thực tế làm việc hoặc nơi đơn vị trực tiếp sử dụng lao động đặt trụ sở.

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho biết dự thảo đã có quy định cụ thể đối với trường hợp người sử dụng lao động có các đơn vị, chi nhánh hoạt động ở nhiều địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau.

Quy định đã được áp dụng trong nhiều năm

Theo Bộ Nội vụ, nguyên tắc xác định mức lương tối thiểu đối với các đơn vị, chi nhánh hoạt động tại nhiều địa bàn đã được thực hiện từ năm 2015 đến nay.

Trong quá trình áp dụng, cơ quan này cho biết chưa nhận được báo cáo từ các địa phương về những vướng mắc phát sinh liên quan đến quy định này.

Dù vậy, khi mức lương tối thiểu dự kiến được điều chỉnh từ ngày 1/1/2027, doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại địa bàn hoạt động, hệ thống chi nhánh, nhà máy và đơn vị trực thuộc để xác định đúng mức lương tối thiểu phải áp dụng.

Người lao động cũng có thể đối chiếu địa bàn thực tế làm việc với mức lương tối thiểu được áp dụng tại đơn vị mình để bảo vệ quyền lợi về tiền lương.

Lưu ý, mức tăng bình quân 7,8% và các quy định nêu trên hiện mới nằm trong dự thảo Nghị định. Mức lương tối thiểu chính thức và quy định áp dụng cụ thể sẽ được thực hiện theo văn bản được cơ quan có thẩm quyền ban hành.