Vỏ quýt sau khi phơi hoặc sấy khô không chỉ được sử dụng làm gia vị mà còn là một vị thuốc trong y học cổ truyền. Nhờ chứa tinh dầu và nhiều hợp chất chống oxy hóa, dược liệu này được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ tiêu hóa, chống viêm và bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, liệu vỏ quýt có thực sự giúp chữa đau dạ dày?
Theo Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3 chia sẻ trên Vietnamnet, vỏ quýt thường bị bỏ đi sau khi ăn quả, nhưng nếu được lựa chọn, sơ chế và bảo quản đúng cách, bộ phận này có thể trở thành một vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, được gọi là trần bì.
Theo y học cổ truyền, trần bì có tác dụng lý khí, kiện tỳ, táo thấp, giúp điều hòa khí trong cơ thể, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa. Dược liệu này thường được sử dụng nhằm cải thiện các triệu chứng như đầy bụng, chướng bụng, khó tiêu và cảm giác nặng bụng sau khi ăn.
Dưới góc độ nghiên cứu dược lý, vỏ quýt chứa tinh dầu với thành phần đáng chú ý là limonene. Hợp chất này được ghi nhận có hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm trong các nghiên cứu thực nghiệm. Ngoài ra, vỏ quýt còn chứa hesperidin và nhóm polymethoxylated flavones (PMFs). Một số nghiên cứu cho thấy những hoạt chất này có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa chất béo và góp phần bảo vệ hệ tim mạch.
Bên cạnh đó, các hợp chất chống oxy hóa trong vỏ quả họ cam quýt còn được quan tâm nghiên cứu về khả năng bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Tuy nhiên, không nên đồng nhất những kết quả nghiên cứu ban đầu với hiệu quả tăng cường miễn dịch hoặc phòng ngừa bệnh đã được chứng minh trên người.
Đối với hệ tiêu hóa, một số nghiên cứu dược lý và tiền lâm sàng đã bước đầu khảo sát tác động của các thành phần trong vỏ quýt. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng có chất lượng cao về hiệu quả sử dụng trần bì riêng lẻ để điều trị chứng khó tiêu vẫn chưa đầy đủ.
Về cách sử dụng, có thể tham khảo lượng trần bì khoảng 3-6g, hãm với nước sôi trong 10-15 phút rồi uống khi còn ấm, hoặc bổ sung vào các món ăn như cháo, món hầm. Tuy nhiên, cần hiểu rằng trần bì chỉ là dược liệu hỗ trợ tiêu hóa theo quan niệm y học cổ truyền, không có tác dụng thay thế thuốc điều trị các bệnh lý dạ dày. Người sử dụng nên chọn vỏ quýt có nguồn gốc rõ ràng, được sơ chế và bảo quản an toàn, tránh nguyên liệu bị ẩm mốc hoặc tồn dư hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật.
Đặc biệt, những người thường xuyên bị đau bụng, đầy hơi, khó tiêu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần không nên tự ý dùng dược liệu để điều trị tại nhà. Nếu xuất hiện thêm các dấu hiệu như nôn ói, sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đến cơ sở y tế thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
