Sắp mở rộng trợ cấp hưu trí xã hội: Người từ 70 tuổi sẽ được hưởng chính sách?

Việc hạ dần độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống còn 70 tuổi đang là một trong những nội dung đáng chú ý tại Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi). Nếu được Quốc hội thông qua, chính sách này sẽ mở rộng phạm vi thụ hưởng, tạo điều kiện để nhiều người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội được tiếp cận nguồn hỗ trợ của Nhà nước sớm hơn.

Đề xuất trao quyền cho Chính phủ điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp

Một trong những điểm mới của Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) là sửa đổi quy định liên quan đến độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo phương án được đưa ra lấy ý kiến, Chính phủ sẽ được giao thẩm quyền quyết định giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp xuống đủ 70 tuổi, căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách nhà nước trong từng giai đoạn.

Trong trường hợp tiếp tục giảm độ tuổi xuống dưới 70, Chính phủ vẫn phải trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo quy định.

Hiện nay, Luật Bảo hiểm xã hội quy định người từ đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng mới đủ điều kiện nhận trợ cấp hưu trí xã hội. Đồng thời, việc điều chỉnh giảm độ tuổi thuộc thẩm quyền quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Việc phân cấp cho Chính phủ được kỳ vọng sẽ giúp quá trình điều hành chính sách linh hoạt hơn, rút ngắn thời gian điều chỉnh khi điều kiện ngân sách và kinh tế cho phép.

Bên cạnh phương án nêu trên, cơ quan soạn thảo cũng đưa ra phương án giữ nguyên quy định hiện hành để tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi trước khi hoàn thiện dự thảo luật.

Nhiều địa phương ủng hộ mở rộng đối tượng được hưởng

Trong quá trình góp ý, nhiều địa phương bày tỏ sự đồng thuận với phương án giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống còn 70 tuổi.

Theo đó, tỉnh Sơn La đề xuất mở rộng chính sách cho người từ đủ 70 tuổi trở lên không có lương hưu, đồng thời kiến nghị bổ sung thêm các tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng như:

• Người sống đơn thân;
• Người khuyết tật;
• Người cư trú tại vùng đặc biệt khó khăn.

Theo các ý kiến này, việc bổ sung tiêu chí sẽ giúp chính sách hướng đúng đến nhóm người cao tuổi thực sự có hoàn cảnh khó khăn, thay vì chỉ căn cứ vào tiêu chí hộ nghèo hoặc cận nghèo như hiện nay.

Đây cũng là nhóm đối tượng chủ yếu là lao động phi chính thức, lao động nông nghiệp hoặc những người không có điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội trong suốt quá trình làm việc.

Đề xuất tăng mức trợ cấp để phù hợp chi phí sinh hoạt

Không chỉ đề nghị mở rộng độ tuổi hưởng, nhiều địa phương còn kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh tăng mức trợ cấp hưu trí xã hội.

Sở Nội vụ một số địa phương như Hà Tĩnh và Hưng Yên cho rằng mức hỗ trợ cần được xem xét nâng lên nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của người cao tuổi trong bối cảnh giá cả và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho rằng việc điều chỉnh mức hưởng cần được cân nhắc kỹ lưỡng để vừa bảo đảm an sinh cho người cao tuổi, vừa không ảnh hưởng đến mục tiêu khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Theo quy định hiện hành, mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng do Chính phủ quy định và được rà soát, điều chỉnh định kỳ 3 năm một lần trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước.

Một số địa phương đã hỗ trợ cao hơn mức chung

Trên thực tế, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động sử dụng ngân sách địa phương để nâng mức hỗ trợ cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Hiện nay, mức hỗ trợ tại một số địa phương như sau:

• Hà Nội và TP.HCM: 650.000 đồng/người/tháng;
• Hải Phòng và Quảng Ninh: 700.000 đồng/người/tháng;
• Tuyên Quang: 530.000 đồng/người/tháng.

Ngoài khoản trợ cấp bằng tiền mặt, 100% người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đều được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh khi tuổi cao và sức khỏe suy giảm.

Mở rộng trợ cấp góp phần hoàn thiện mạng lưới an sinh xã hội

Theo nhiều chuyên gia, việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội không chỉ đơn thuần là điều chỉnh chính sách hỗ trợ mà còn là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng mức sàn an sinh tối thiểu cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định.

Chính sách này được đánh giá sẽ mang lại lợi ích lớn cho nhóm lao động phi chính thức, lao động nông thôn, người làm việc tự do và phụ nữ có quá trình tham gia thị trường lao động không liên tục.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, việc mở rộng đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được xem là giải pháp góp phần bảo đảm an sinh bền vững, giảm nguy cơ người cao tuổi rơi vào hoàn cảnh khó khăn khi không còn khả năng lao động.

Về lâu dài, nhiều chuyên gia cũng đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu an sinh xã hội đồng bộ, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu của cơ quan bảo hiểm xã hội. Điều này sẽ giúp việc xác định đối tượng thụ hưởng, giải quyết hồ sơ và chi trả trợ cấp được thực hiện tự động, minh bạch, giảm thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận chính sách hỗ trợ của Nhà nước.